داغ داش ، ائو ائشیک سؤزلوکلری

داغ داش ، ائو ائشیک سؤزلوکلری

داغ : کوه

داغین اته یی : دامنه کوه

داغین باشی : قله کوه

داش : سنگ

داشلیق یئر : سنگلاخ

دئنیز : دریا

لپه : موج

شپه : موج

دالغا : موج

چای : رود

چای قیراغی : کنار رودخانه

آرخ : جوی

قه نوو : قنات

سو قویوسو : چاه آب

گؤز : چشمه

بولاق : نهر ، جوی

بری بیابان : صحرای بی آب و علف

چؤل : صحرا

زمی : مزرعه

مئشه : جنگل

یئر : زمین

توپراق : خاک

پالچیق : گل 

زیغ : گل

سوواق : کاه گل

سوواقلیق : کاه گلی

لیغ : لجن

که رپیج : آجر

پیشمیش که رپیچ : آجر پخته

چیی که رپیج : آجر خام

بولوک : آجر سیمانی

سیمیند : سیمان

خیم : زیر بنا

بینؤوره : زیر بنا

دووار : دیوار

دام : سقف

بوجاق : گوشه

در دووار : در و دیوار

ائو ائشیک : خانه

آوادانلیق : خانه

ائوین ایچی : وسط خانه

ائو ایچی : وسایل خانه

اوتاق : اتاق

دیلاب : اشکاف کوچکی که داخل دیوار درست می کردند . قدیمها دیوار را ضخیم می ساختند و داخل دیوار طاقچه هایی با در درست می کردند که به آن دیلاب می گفتیم .

تاخچا : طاقچه

ساندیخانا : صندوقخانه ، اتاق کوچک پش اتاق اصلی که بدون پنره هم هست .

قه فخانا : هال کوچک ، دهلیز

قوناق اوتاغی : اتاق میهمان

ال اوتاغی : اتاق نشیمن

ته نه بی : اتاق بزرگ پذیرائی برای میهمانیها

میتباخ : آشپزخانه

ماوال : توالت ، مستراح

حه یه ط : حیاط

حوووز : حوض

بو سؤزلوکلری ده عزیز غریبه گؤنده ریب  ( خرمدره )

سو باشي : كنار آب ، كنار چشمه
دول : دلو آب
دول : دره كوچك كه محل سيلاب است ، گودي بين دو بلندي
اكين : كشتزار ، محل كشت ، مزرعه
بولاغ : چشمه آب
بند : آبگير ، استخري كه با بستن مسير آب درست مي كنند
سيل : رودخانه
پالچوق : گل
زيغ ليق : لجن زار
زيغ : لجن
خره : گل شل و آبكي
لاوا : گلي كه براي سفيد كردن ديوار كاهگلي بكار مي برند
سامان : كاه
كه ريز : كاريز
دوش : سينه كش كوه
رفه يا رفع : طاقچه بلند
باجا : سوراخي كه در پشت بام براي بيرون رفتن دود مي گذارند
موغار : انبار و انباري
مع جر : نرده چوبي
ايوان : محل سر پوشيده جلو اتاقها
كه رپيچ كسمه : خشت زدن ، خشت ساختن
كولان : آلونك گلي داخل مزرعه
دام سالماق : خانه ساختن
http://astireh.blogspot.com/  غريبه

در وصف پادشاه سخن آذربایجان استاد شهریار

.: در وصف استاد شهریار :.
 ...

 گؤنده رن : بیزیم داش ماکی لی علیرضا طالبی

 

دورنالار

دورنالار

دورنالاريم اوچوب گئتدي گؤلومدن

چوخ سؤيله ديم سيزده قالين دورنالار

دومان گليب، اوز چئويرمير ائليمدن

آزادليغين زنگين چالين دورنالار.
...
گؤللريمده اوزر چوخلو سونالار

دورنالاريم گليب بورا قونارلار

ظولم كوكلري آز قاليبدي دونالار

ائل قصاصين سيزده آلين دورنالار .
...
محبت ايسته رسن گل بو ائللره

بيرليك كمريني باغلا بئللره

قوربان اوللام بالدان شيرين ديللره

دونيايا دئيشمم بالين دورنالار .
...
ذاتيم توركودور من اوغوز نسلي يم

ائليم چوخدور منده وارلي كسلي يم

بير گون اگر تورك ائليني سسلي يم

سينديرارام بئليني زالين دورنالار.
...
آذربايجان ميللي شهيدي " توحيد آذريون" – سولدوزدان

ارسالی ترک اوغلو ( عزیز ترک اوغلو اگر بو رحمتلی شاعرین بیوگرافی سینی ده بیزه یازساز تشکور ائله روخ )

 

عید نیمه شعبان مبارک

 

عزیز باجی قارداشلاریم

بایرامیز موبارک اولسون

بو عزیز موبارک گونده

اغیزیز دولو داد اولسون

 

اوروشلوق سؤزلوکلری

             اوروشلوق سؤزلوکلری

 

اوروشلوق : ایام رمضان ، ماه رمضان

 

اوروشلوغا قاباق گئتمه ک : یک یا چند روز قبل از رسیدن ماه رمضان روزه گرفتن را شروع کردن .  

اوروج : روزه

اوروج آغیز : دهان روزه

اور توتماق : روزه گرفتن

اوروج یئمه ک : روزه خوردن

اوروج سیندیرماق : روزه را شکستن ، روزه را با خوردن یا نوشیدن و .. باطل کردن

اوروج توتان : روزه دار ، روزه گیرنده

تاباق اوروجو : روزه کله گنجشکی

ایفطار : افطار

اوباشدان چاغی : وقت سحری

اوباشدانلیق : غذائی که وقت سحری خورده می شود .

ایمساک : وقتی که مدت کمی با اذان صبح مانده و باید دست از خوردن کشید .

اوباشدان دوواسی : دعای وقت سحری ( اللهم انی اسئلک ...)

واجیب اوروج : روزه واجب

موسته حب اوروج : روزه صواب

ایفطار دوواسی : دعای هنگام افطار ( ربنا ... )

احیا گئجه لری : شبهای قدر

احیا ساخلاماق : شبهای قدر بیدار ماندن و به عبادت پرداختن .

ایفطار اشما : باز کردن افطار ، خوردن در هنگام افطار

ایفطار قوناغی : میهمان برای صرف افطار

ایفطارا چاغیرماق : برای صرف افطار میهمان دعوت کردن

فیطره : پول....  که در شب آخر ماه رمضان به فتوای روحانی برای احسان به فقرا کنار گذاشته می شود .

فیطر بایرامی : عید فطر ، روز اول شوال

چند اصطلاح دیگر در مورد ماه رمضان ارسالی غریبه

بو باش در مقابل اوباش = گاهی اوقات به افطار می گویند
اوروج آپارماغ =وقتی که حال کسی بر اثر روزه بهم بخورد این اصطلاح برای توصیف حال او بکار میرود
ایفطار اله ماغ = مترادف ایفطار آشما
فیطر نامازی = به نماز عید فطر می گویند

به یاد صمد بهرنگی

      به یاد صمد بهرنگی

گئنه آراز اوسته ن گه می گه لمه دی

آی اوشاقلار صمد عمی گه لمه دی

....

عزیزیم دان بانیدی

خوروزون دان بانیدی

ایچمه آراز سویوندان

صمدین آل قانیدی

...

آرازین نیلی رنگی

ایگید اؤلدو بهرنگی

جاوانلار قارا گئیدی

سولدو گول لرین رنگی

...

سبلاندا بوز باغلار

دوره سی یارپوز باغلار

گون او گون اولار قارداش

شاعیر سنه سؤز باغلار

 

جبران خلیل جبران

روباه

در هنگام طلوع خورشید ، روباهی از لانه اش بیرون آمد و با حالتی سرآسیمه به سایه اش نگاه کرد و گفت : امروز شتری خواهم خورد ! سپس به راه خود ادامه داد و تا ظهر به دنبال شتر گشت . آنگاه دوباره به سایه اش نگریست و گفت : آری ! یک موش برای من کافی است !

...

دو قفس

در باغ پدرم دو قفس بود . در درون یکی از آنها شیری است که غلامان آن را از بیابانهای نینوا آورده بودند و در دیگری پرنده ای که هرگز از نغمه سرایی خسته نمی شود . پرنده هر روز در هنگام سحر شیر را صدا می کند و به او می گوید : صبح به خیر برادر زندانی !

...

نوشته : جبران خلیل جبران ( کتاب دیوانه و خدایان زمینی )

ترجمه : حیدر شجائی

        

ترجمه به زبان ترکی آذربایجانی

تولکو

گون چیخان چاغی ، بیر تولکو یوواسیندان ائشییه چیخدی و ته له سیک کؤلگه سینه باخیب دئدی : بوگون بیر ده وه ییه جاغام ! سورا یولا دوشدو و گون اورتایاجاق ده وه آختاردی . سورا کرلگه سینه باخیب دئدی : هه ن ! بیر سیچان دا منیم بسیمدیر .

...

ایکی قفس

اتامین باغیندا ایکی قفس واریدی . بیرینده بیر آسلان که نوکرلر نئینوا چولونده ن گه تیرمیشدیلر و بیرینده ده بیر قوش واردی که اوخوماقدان یورولمور . هر گون سحرچاغی قوش ، اسلانی سه سلییب و اونا دئییر : سحرین خئیر اولسون زیندانی قارداش !

 

آرشین مال آلان

 

رشید بهبود اف در نقش تاجر عسگر

                                                لیلا بدیر بایلی در نقش گلچهره 

فاطمه مهر علی اوا در نقش تئللی و لطف الله عبدالعلی اف در نقش ولی

....

فیلمهای مشهدی عباد و آرشین مال آلان ، دو فیلم ماندگار اذربایجانی هستند . این فیلمها را به سبب زبان صاف و زیباو خالص اذربایجانی دوست دارم .

ماجرای فیلم از این قرار است که تاجر عسگر می خواهد ازدواج کند و چون آن زمانها پسر و دختر قبل از ازدواج نمی توانستند همدیگر را ببینند . تاجر عسگر در نقش آرشین مال آلان ( بزاز دوره گرد ) خاانه به خانه به دنبال دختر محبوب خود با آواز آرشین مال آلان می گردد و سرانجام دختر دلخواه خود را می یابد . در آخر فیلم به قول ما ( بابلی بابین تاپیر ) و در جشن عروسی چهار نوع رقص متفاوت و زیبای آذربایجانی اجرا می شود . تماشای این دو فیلم به چندین بار ارزش دارد .

تمامی ترانه های اجرا شده در این فیلم زیبائی خاصی دارند . من ترانه دو صدائی که فاطمه مهر علی اوا ( تئللی ) و لطف الله عبدالعلی اف ( ولی ) اجرا کرده اند برایتان می نوسیم .

ولی : قوی خانیم به ی آپاریب تئزلیگینه ن توی ائله سین ( ۲)

سنی ده گل من آلارام ، منده بیر به ی اولارام  ( ۲ )

تئللی : من گئده ره م او اوغلانا اونون پولو چوخ اولسون ( ۲ )

اونون پولو چوخ اولسون ، درد و غمی آز اولسون ( ۲ )

پولون وار ؟

ولی : وار وار

تئللی : پولون وار ؟

ولی : بیر آنبار

تئللی : ائله ده گه له ره م

ولی : بیلیرم گلر سن

تئللی : ائله بئله یاریم سان

ولی : ای دلی جئیرانیم سان  

فیلمهای آرشین مال آلان و مشهدی عباد از شاهکارهای اوزیر حاجی به ی اف هستند .

عکسها از : http://www.azer.com

 

آتا سؤزلری - گؤنده رن ( دانشجویان مشکین شهری ) - 11

                          آتا سؤزلری

 

هر ديلين اوزينه گورا خاص اصطلاحلاري وار كي اونلارا ضرب المثل(دييم)
دييلر و اونلاردا آز عبارتده چوخ ودرين معنالار اولار توركين دليده بو زمينه چوخ گوجلودو من بوردا بير نئچه ضرب المثللركي چوخلي سوزلرده ايشلنر جمع ايله ميشم(منیم بیر کیچیک یادداشت دفتریم واریدی و دانشگاه دوره سینده هر کسده ن تزه بیر ضرب المثل ایشدیردیم یازیردیم) و هدفيم بودي بونلاري گون به گون چوخالدام تا بو قدرلي سوزلريادلاردان چيخماسين و هر كس بو زمينه ده ايسته سه امكداشديق ايليه اللريني اوپيريق و ايستيريقكي بیزده ن ايلگي قاتسينلار .ضرب المثللرین اول قسمتی خدمتیزه تقدیم اولیر
... 
1- آج تويوخ يوخيسندا داري گورر
2- دالدان آتيلان داش تو پوخدان دئيير
3- اوركن نه قدر اوزون اولسادا دوغاناقدان كئچر
4- ايت هورر كاروان كئچر
5- ال الي يووار الده اوزو
6- دوز يولون يئريه بيلمير شخمليقدا شلتاق آتر
7- قاشيني قائيران دئيردي ووردي گوزيني چيخاردي
8-بيچاق دسته سيني كسمز
9- ايلان هر يئرده ايري گئتسه اوز يوواسينا دوز گئدر
10-كچل باخار گوزگيه آديني قويار اوزگيه
11-دووه اوينياندا قار ياغار
12- پيشيگين آغيزي اته چاتماز دئير منداردي
13-بير ساعتدي تنبكي يانير الان دئير نه توستيسيدي !
14-باغدا اريك واريدي سلام عليك واريدي باغدان اريك كوتاردي سلام عليك كوتاردي
15-گلين اوينيا بيلمز دئير اتاق ايريدي 

16- گلين اوجاقا گلر
17- قوناق قوناقي ايسته مز ائو ييه سي هر اكيسيني
18-تزه يونجا ائششگه باش آغريسي گتيرر
19- سره دن قالان قوتور اولار
20-ائل گوجي سئل گوجي
21-درمانچي آجينان اولير كووزه (درمانچينين سهمي ) گوتيرمير
22- خياطين اگر اينه سينن ساپي ائتمه سيدي گونده اون دست كت شلوار تيكردي
23- كچلين آديني قوياللار زلفعلي كورين آديني قوياللار نورعلي
24- كور توتديقيني بور آخماز
25- اوجوزدي اتين شورباسي اولماز
26- الله ايكي يومروغو بير باشا وورماز
27- بوننان فاتيا تومان اولماز
28- سو آخيب يولون تاپار
29- قازان هللنيب قاپاغين تاپار
30- قازان قازان ديير ديبين قارادي
31- ايگيد اوغلان داييسينا چئكر خانم قيز خالاسينا
32- مثلده معرفت اولماز
33- هم خداني ايستير هم خرماني
34- ايش گورديرنين دي گورنين دگير
35- ايري اوتيراق دوز دانيشاق
36- دلي قوييا بير داش آتار يوز آغيلي چيخاردا بيلمز
37-تولا ايتدنده موندار اولار
38- يئر برك اولاندا اوكوز اوكوزدن اينجي ير
39- ساخلا ساماني گلر زاماني
40- ايت ايتديگين ترك ايتسه ده سومسيكليگين ترك ائتمز
41-يورقانا بورين ائلنن سورين
42-كئچينين قوتورو بولاقين گوزينن سو ايچر
43- يئميشين ياخچيسينس چاققال يئير
44-جوجه ني پائيز آخيرنده سايياللار
45- چادراسيزديخدان ائوده قاليبدي
46- جالانان سو بير داها كوزيه قايتماز
47- جوجه يومرتادان چيخار قابيقيني بئگنمز
48- دوز يئيب دوزقابيني سيندرمازلار
49- صبريله قوورادان حلوا پيشر
50-ايله بيل آغزينا قويوت آتيبدير
51-ياخاما سانجاق ساچميبسان كي
52- كورا نه گئجه نه گوندوز
53-دونياني بوغدا توتسادا كهليگين روزيسي چينقيلدير
54- ادام اومدوغو يئردن كوسر
55- دردلي دئينگن اولار
56- باشدا آغيل اولماسا بدن عذابدا اولار
57- ائل اوز دلي سيني بور آخماز
58- چراغ ديبينه ايشيق سالماز
59- خالقا ايت هورسه بيزه چاققال هورر
60- گونشيا اومود اولان شامسيز قالار
61-جواهر جيندا آراسيندا اولار
62- بونون ايپينين اوستينه اودون يغماق اولماز

 

گؤنده ره ن : دانشجویان مشکین شهری ( ساوالان )

 

 http://meshkin-students-lit.blogfa.com/

 

یوواسیز قوشلار

بیر شعر فرهاد صفری ( یئکنلی ) دن

 

                              یوواسیز قوشلار

یوواسیز قوشلار

                بیرآغاج اوستونده ساواشیردیلار

بیر بوداغ اوستونده

                    دووی  قالخمیشدی

او دئیردی :منیم تئز یئتیشمیشم

                    بو دئیردی: منیم سندن بویوکم

بوهایدا

بیر بولوک قارقا

             قوشلاری آغاجدان قووالادیلار

یوواسیز قوشلار

                 یوواسیز قالدیلار

…

 http://yeken.blogfa.com/

آتاسؤزلری قشقائی دئییمینده ( 3 ) - 10

آتا سؤزلری قشقائی دئییمینده ( ۳ )

بخش سوم ضرب المثلهاي توركي قشقايي را تقديم مي دارم. همه آنها را از سايت زير گرفته ام منتهي بخش (منظور : ) را خودم بر اساس استنباط خودم از ضرب المثل افزوده ام :
http://www.hoghooghche1.blogfa.com/

...
۱- خروسونگ قویرغینا اینا نما ، تيلکينینگ آندنیا 
به زیبایی دم خروس و به قسم خوردن روباه اطمینان نداشته باش (منظور : به هر كسي اعتماد نكن)

...
۲- خوش حساب آدام قاضی قاپسیتا گئدمز
آدم خوش معامله به در خانه قاضی نخواهد رفت

...
۳ - ائونیگی تمیس ساخلا کی قوناق گلر ، اوزونگو تمیس ساخلا کی اولوم گلر
خانه خود را تمیز کن که مهمان می آید و بدن خود را تمیز نگه دار که مرگ ناگهانی می آید (منظور : هميشه آمادگي مواجهه با ناملايمات را داشته باش)

...
۴- ایت اینن یولداش اول آما چوماغی الدن یئره قویما
با سگ دوستی بکن اما چماق خود را از دست بر زمین مگذار (منظور : با ناکسان با احتیاط رفتار كن)

...
۵- وراج کوپک اه یه سینه قوناق بولار
سگی که بی مورد عوعو کند برای صاحبش مهمان می آورد. (منظور : سعي كن كاري نكني كه جلب توجه ديگران كند)

...
6- اوزون آدامینگ عقلی پاراسنگ آپارور
عقل آدم دراز پاراسنگ می برد .

...
7 - اوزونگه بیر اینگه وور اوزگه یه بیر جالدوز
به خودت یک سوزن بزن وبه دیگری جوالدوز. (منظور : هر چه براي خودت نمي پسندي براي ديگران هم مپسند)

...
8-ایش وختینده چولاغام یئینده قول چوماغام
در هنگام کار کردن چلاغ هستم اما زمان خوردن قلچماق. (منظور : همان مفهوم ضرب المثل "گپ اوستاسي ايش دلي سي")

...
9-اوزومونگ خوبونو چاقال یئیه سی
انگور خوب مال شغال است. (منظور : افراد تيز و باهوش هستند كه به بهترينها دست مي يابند)

...
10-ایکی باش بیر قازاندا قایناماز
دو تا کله در یک دیگ به جوش نمی اید .

...
11- آغزي دير به له يير
دهانش مي گويد كمرش دردش را مي كشد (منظور : بي حساب حرف مي كند و بناچار هم هزينه آن را مي پردازد)

...
 گؤنده ره ن : ثامن محمدی  ، شيراز

یالان دنیا

 

شعری زیبا از پادشاه سخن آذربایجان استاد محمد

 

حسین شهریار 

                                        يالان دنيا

 

 ارسالی کریم و عزیزترین برادرزاده اش میترا

 

( وبلاک تلخ و شیرین)

 

http://kadco.blogfa.com /

 

 

آتا سؤزلری ترکی قشقای دئییمینده ( 2 ) - 9

آتا سؤزلری ترکی قشقائی دئییمینده ( ۲ )

بخش دوم ضرب المثلهاي توركي قشقايي را تقديم مي دارم. عموم آنها را از سايت زير گرفته و خودم به تاجيكي برگردانده ام :
http://java.wjstage.com/index.php?q=uggc%3A%2F%2Frykna.oybtfcbg.pbz%2F&hl=1011111001

۱- گئچينين ايشي آره [آري] اولسا نه ايشي وار چوبانين چوماغيندا؟
اگر بز خوب بچرد چوپان چه كار به او دارد؟ (منظور : اگر هر كس كار خودش را انجام دهد ديگر مشكلي پيش نخواهد آمد)
۲- آرواد اؤز باشيني دارايابيلمز تويدا گلين جبينيني [آلنيني] دارير [دوزه دير]
زن نمي تونه سر خودشو شانه بزنه رفته سر زناي ديگه را شانه مي زنه (منظور : كار خودش را نمي تونه انجام بده آمده براي ديگران كار مي كنه)
۳- خيشا گئتمز اؤكوزون اولسون ايشه گئتمز اوغلون اولماسين
گاو نري كه زمين شخم نمي زند داشته باشي ولي پسر بيكار نداشته باشي (منظور : جوان بيكار براي خانواده دردسر است)
۴- تاري ايسته يه ني قورد يئمز
آن چه كه خدا به وي نظر دارد دچار آفت نمي شود (منظور : خدا حامي بندگان خود است و همه چيز به اراده او روي مي دهد)
۵- سن خوب كؤك ؟ آت دريايا باليق بيلمه سه خاليق بيلر
تو كار خوب انجام بده و حتي اگر مثلا تكه غذايي در دريا هم بياندازي و ماهي هم متوجه اينكار تو نشود با اينحال خدا متوجه اين كار نيك تو هست (منظور :تو نيكي ميكن و در دجله انداز كه ايزد در بيابانت دهد باز).
۶- آداما بدبخت ليك توتاندا بورنونون سويو گؤزون كور ائده ر
وقتي نكبت انسان را مي گيرد آنقدر آب از بيني اش مي آيد تا چشمش كور شود (منظور : مصائب و سختيها به يكباره بر سر انسان وارد مي شوند و قدرت عكس العمل را از انسان سلب مي كنند)
۷- من اوقوري اولدوم گجه آيايدين
شبي من دزد شدم و هوا مهتابي شد (منظور : شانس با من يار نبود)
موفق باشي
گؤنده ره ن : ثامن محمدی، شيراز

 

درباره ماکو

 

برای آشنائی بیشتر با شهرستان ماکو میتوانید به این وبلاکها و سایتها مراجعه کنید .

ماکو

www.makucity.com/

شهر سنگی ماکو

http://Dashmacoo.blogfa.com/

شبکه جهانی جام جم

http://www.jjtvn.com/display_full.aspx?data_id=4060